Elektrownię można kupić. Ludzi, którzy będą przy niej pracować przez sześćdziesiąt lat - nie. To była właściwa treść tej debaty, choć wprost nikt tak jej nie ujął.
Panel na Baltic Nuclear Energy Forum zebrał ludzi z uczelni i organizacji europejskich, żeby odpowiedzieć na pytanie brzmiące niewinnie: skąd wziąć kadry dla polskiego atomu. Poniżej to, co z niego wynika - i na końcu jedna rzecz, której w tej rozmowie zabrakło.
Jak zachęcić młodych: normalizacja zamiast egzotyki
Prof. Dagmara Strumińska-Parulska z Uniwersytetu Gdańskiego postawiła tezę, która brzmi banalnie, a nie jest: energetyki jądrowej nie należy promować jako czegoś skrajnie wyjątkowego. Trzeba ją znormalizować - pokazać jako zwykłą, dobrą ścieżkę zawodową.
Edukację warto zaczynać wcześnie, już od podstawowych pojęć w przedszkolu. Wtedy dla dorastającego pokolenia wybór pracy w sektorze jądrowym jest naturalny, a nie odważny.
Globalny rynek talentów
Prof. Adam Kisiel z Politechniki Warszawskiej przypomniał rzecz, o której łatwo zapomnieć: przemysł jądrowy jest rynkiem globalnym i takim pozostanie. Dobry specjalista z Polski jest atrakcyjny wszędzie.
Mamy jednak asa w rękawie: Polska buduje swój przemysł jądrowy od podstaw. Udział w czymś, co powstaje od zera, jest argumentem, którego nie ma żaden dojrzały rynek.
Rola dostawców technologii
„Absolutnie na każdym etapie!” - odpowiedział prof. Łukasz Bartela z Politechniki Śląskiej na pytanie, kiedy w kształcenie powinni włączyć się dostawcy technologii. Ich rola zaczyna się już przy rekrutacji.
Prof. Bartela zaapelował też, żeby nie tylko zatrzymywać własne kadry, ale ściągać ekspertów z zagranicy. W globalnym wyścigu to normalne narzędzie, nie oznaka słabości.
Kto wykształci menedżerów
Prof. Dorota Niedziółka z SGH zwróciła uwagę, że sektor jądrowy jest zaawansowany technologicznie i już przez to przyciąga. Programy nauczania muszą być jednak stale dostosowywane - z wykorzystaniem nowych technologii i doświadczeń międzynarodowych.
Skala europejska
Gabriel Lazaro Pavel z European Nuclear Education Network nie zostawił złudzeń: żaden kraj ani region nie wykształci samodzielnie wystarczającej liczby specjalistów. ENEN, zrzeszająca ponad 100 instytucji - w tym polskie uczelnie - umożliwia wymianę wiedzy i mobilność. Bez tego nie da się.
Czego brakuje uczelniom
Dr hab. inż. Marcin Jaskólski z Politechniki Gdańskiej wskazał na demografię - studentów jest po prostu mniej - oraz na konieczność skoordynowania programów.
Prof. Kisiel dodał rzecz konkretniejszą: w Polsce brakuje niemal każdego rodzaju infrastruktury szkoleniowej. Symulatorów sterowni, zestawów podkrytycznych, a może i małego reaktora uniwersyteckiego - jak u Czechów. Bez fizycznego kontaktu z technologią nie da się przekazać specyfiki tej pracy.
IAEA wspiera kształcenie darmowymi symulatorami i programami mobilności; przykładem jest zdalny dostęp do reaktora ISIS. To pomaga, ale nie zastępuje własnego zaplecza.
Od listów intencyjnych do działań
„Chciałbym, żebyśmy przestali wreszcie mówić o listach intencyjnych (…) Przestańmy się tym chwalić, bo to chwały nam nie przynosi.”
To było najmocniejsze zdanie całego panelu. Za frustracją stoi determinacja: kolejne porozumienie nie zbuduje kadr. Zbudują je programy stażowe, wspólne projekty badawcze i konkretna wiedza przekazana studentom.
Kompetencje i system
Prof. Strumińska-Parulska: obok wiedzy technicznej kluczowe będą odpowiedzialność, zdolność przystosowania i rozumienie kultury bezpieczeństwa. Praca w obiekcie jądrowym wymaga szczególnej sumienności i świadomości procedur.
Prof. Niedziółka: potrzebny jest jeden połączony system - od szkoły zawodowej przez technikum po studia. Absolwent technikum nukleonicznego musi mieć otwartą ścieżkę wyżej. I nie wolno zapominać o spawaczach, elektrykach i budowlańcach, bez których nie ruszy budowa.
Społeczności lokalne
Tu eksperci byli zgodni: elektrownia musi być osadzona w lokalnej społeczności, bo stamtąd będzie pochodzić znaczna część pracowników - i na budowie, i później w eksploatacji. To oznacza inwestycje w lokalną edukację i miejsca pracy także wokół inwestycji: w transporcie, usługach, opiece medycznej.
Gabriel Lazaro Pavel dodał argument, który przemawia do ludzi najbardziej: stabilność. „Można rozpocząć pracę w zakładzie jądrowym i można tam przejść też na emeryturę.”
Czego w tej rozmowie zabrakło
Cała debata dotyczyła kadr dla elektrowni i dla budowy: inżynierów, operatorów, menedżerów, spawaczy, elektryków. Ani razu nie padło pytanie o ludzi, którzy będą odpowiadać za jakość u dostawców.
A to tam pojawi się pierwsze wąskie gardło. Zanim ktokolwiek wejdzie do sterowni, setki firm będą musiały wykazać, że ich procesy nadają się do dostaw na projekt jądrowy - niezależnie od tego, czy dostarczane wyroby i usługi są ważne dla bezpieczeństwa jądrowego, czy nie. Nie deklaracją - dowodami. I do tego potrzebni są ludzie, którzy rozumieją, czym różni się kontrola jakości w zwykłej produkcji od tej w łańcuchu jądrowym.
Takiego kierunku nie ma na żadnej uczelni. Kompetencje te powstają dopiero w firmach.
Organizatorzy konferencji BNEF 2025: Fundacja Biznes dla Klimatu, UN Global Compact Network Poland, Uczelnie Fahrenheita.



